Bài 27: Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược kết thúc (1953-1954)

Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược dần bước vào đỉnh điểm và kết thúc trong giai đoạn 1953-1954 khép lại với chiến thắng Điên Biên Phủ vô cùng oai hùng. Hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết giữa Việt Nam,Pháp dưới sự chứng kiến của các cường quốc lớn trên thế giới.

A. Tìm hiểu lý thuyết

khang chien chong thuc dan phap
Lược đồ Chiến dịch Điện Biên Phủ 1954

1. Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ -1954.

a- Bối cảnh Lịch sử:

-Kế hoạch Nava bước đầu bị phá sản , Pháp –Mỹ xây dựng tập đoàn cứ điểm Điên Biên Phủ mạnh nhất Đông Dương ,gồm 16.200 tên địch, ba phân khu với 49 cứ điểm và vũ khí hiện đại.

– Ta quyết tâm tiêu diệt địch ở Điện Biên Phủ. Để tiêu diệt sinh lực địch , giải phóng vùng Tây Bắc , tạo điều kiện giải phóng Bắc Lào .

– Ta tích cực chuẩn bị chu đáo để đập tan kế hoạch Nava .

khang chien chong thuc dan phap 1

b- Diễn biến :13-3-1954 và 7-5-1954

– Đợt 1 : ta tấn công khu Bắc, tiêu diệt cứ điểm Him Lam, Độc Lập , Bản Kéo .

-Đợt 2 : ta tấn công phía đông khu trung tâm.

-Đợt 3 : tiêu diệt các căn cứ còn lại ở trung tâm và khu nam , bắt sống tướng Đờ Cát và bộ tham mưu của địch .

khang chien chong thuc dan phap 3
Võ Nguyên Giáp chỉ đạo kháng chiến

c-Kết quả :

– Tiêu diệt toàn bộ quân địch, loại khỏi vòng chiến đấu 16200 tên địch, phá hủy toàn bộ phương tiện chiến tranh, bắn rơi và cháy 62 máy bay các loại.

– Đập tan kế hoạch Nava và mưu đồ của Pháp – Mỹ .

– Tạo thuận lợi trên mặt trận ngoại giao.

d -Ý nghĩa :

– Đây là chiến thắng lớn nhất , oanh liệt nhất .Là chiến công chói lọi, phá vỡ hệ thống thuộc địa của đế quốc.

– Đập tan kế hoạch Nava và mưu đồ của Pháp – Mỹ .

– Góp phần quyết định vào thắng lợi của hội nghị Giơ ne vơ về Đông Dương .

– Cổ vũ các dân tộc thuộc địa đấu tranh tự giải phóng mình .

khang chien chong thuc dan phap 4
Bộ đội ta phất cờ trên nóc hầm của tướng DE CASTRIES.

III. Hiệp định Giơ-ne-vơ

Nội dung Hiệp Định :

– Các nước cam kết tôn trọng độc lập, chủ quyền , thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của 3 nước Việt Nam –Lào- Cam pu chia .

– Hai bên tham chiến cùng ngừng bắn, lập lại hòa bình , thực hiện cuộc di chuyển ,tập kết quân đội ở hai vùng .

– Vĩ tuyến 17 là ranh giới quân sự tạm thời .

– Thống nhất bằng tổng tuyển cử tự do trong cả nước sẽ được tổ chức vào ngày 20-7-1956 dưới sự kiểm soát của một ủy ban quốc tế .

Ý nghĩa

– Cùng với chiến thắng Điện Biên Phủ, đã chấm dứt cuộc chiến tranh xâm lược Pháp ở Đông Dương ,

– Miền Bắc hoàn toàn giải phóng , chuyển sang cách mạng xã hội chủ nghĩa.

IV. Ý nghĩa lịch sử và nguyên nhân thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Pháp 1945-1954

1. Ý nghĩa :

– Chấm dứt sự xâm lược của Pháp

– Miền Bắc hoàn toàn giải phóng , chuyển sang cách mạng xã hội chủ nghĩa, tạo cơ sở giải phóng miền Nam , thống nhất tổ quốc .

– Giáng một đòn nặng vào chủ nghĩa đế quốc .

– Góp phần là tan rã hệ thống thuộc địa .

– Cổ vũ phong trào giải phóng dân tộc.

2. Nguyên nhân thắng lợi :

– Nhờ sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và Bác Hồ.

– Có đường lối kháng chiến đúng đắn .

– Nhờ có hậu phương vững chắc về mọi mặt .

– Nhờ có tinh thần đoàn kết chiến đấu giữa 3 nước Đông Dương , sự giúp đỡ của các nước XHCN và sự ủng hộ của nhân dân tiến bộ thế giới.

B. Bài tập

Câu 1: Hãy cho biết âm âm mưu của Pháp — Mĩ trong việc thực hiện kế hoạch Na-va ?

Nhằm xoay chuyển cục diện chiến tranh Đông Dương, hi vọng trong vòng 18 tháng sẽ “kết thúc cuộc chiến tranh trong danh dự” bằng một thắng lợi quân sự quyết định.

Câu 2: Cuộc tiến công chiến lược Đông – Xuân 1953 – 1954 đã bước đầu làm phá sản kế hoạch Na-va của Pháp — Mĩ như thế nào ?

– Thực hiện phương hướng chiến lược đã đưa ra, tháng 12-1953, bộ đội ta tiến công và giải phóng tỉnh Lai Châu (trừ Điện Biên Phủ), Pháp buộc phải điều quân tăng cường cho Điện Biên Phủ, biến nơi đây trở thành nơi tập trung quân thứ hai của Pháp.

– Đầu tháng 12-1953, liên quân Lào – Việt mở cuộc tiến công Trung Lào, giải phóng Thà Khẹt, buộc địch phải tăng cường lực lượng cho Xê-nô, biến nơi đây trở thành nơi tập trung binh lực thứ ba của Pháp.

– Tháng 1-1954: liên quân Lào – Việt tiến công địch ở Thượng Lào, giải phóng toàn tỉnh Phong Xa-lì, buộc Pháp tăng quân cho Luông Pha-bang, biến nơi đây trở thành nơi tập trung quân thứ tư của Pháp.

– Tháng 2-1954, quân ta giải phóng thị xã Kon Tum uy hiếp Plây-cu, địch phải tăng cường lực lượng cho Plây-cu, nơi đây trở thành nơi tập trung quân thứ năm của Pháp.

Những cuộc tiến công chiến lược trong Đông — Xuân đã buộc lực lượng cơ động của địch tập trung ở đồng bằng Bắc Bộ phải phân tán thành 5 nơi ở các chiến trường rừng núi. Trong đó, bộ phận tinh nhuệ nhất bị giam chân tại Điện Biên Phủ. Kế hoạch Na-va đã bước đầu bị phá sản.

Câu 3: Pháp – Mĩ đã làm gì để xây dựng Điện Biên Phủ thành tập đoàn cứ điểm mạnh nhất ở Đông Dương?

Pháp – Mĩ đã xây dựng Điện Biên Phủ thành tập đoàn cứ điểm mạnh nhất Đông Dương bằng cách :
Được sự giúp đỡ của Mĩ, Pháp xây dựng Điện Biên Phủ thành tập đoàn cứ điểm mạnh nhất Đông Dương, lực lượng ở đây lúc đông nhất là 16 200 quân được bố trí làm 49 cứ điểm, chia thành 3 phân khu : trung tâm, Bấc, Nam. Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ được đánh giá là “pháo đài bất khả xâm phạm” và Pháp – Mĩ quyết định chọn Điện Biên Phủ để giao chiến với quân ta.

Câu 4: Dựa vào lược đồ (Hình 54), trình bày diễn biến chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ (1954)?

Điện Biên Phủ là một thung lũng rộng lớn nhất ở phía tây vùng rừng núi Tây Bắc, gần biên giới với Lào, có vị trí chiến lược quan trọng.

Được Mĩ giúp đỡ, Pháp xây dựng Điện Biên Phủ thành tập đoàn cứ điểm mạnh nhất ở Đông Dương. Lực lượng địch ở đây lúc cao nhất là 16200 quân, được bố trí làm 49 cứ điểm, chia thành ba phân khu : phân khu Trung tâm có sở chỉ huy và sân bay Mường Thanh, phân khu Bắc, phân khu Nam.

Na-va và nhiều nhà quân sự Pháp – Mĩ đánh giá Điện Biên Phủ là “pháo đài bất khả xâm phạm”, và từ ngày 3 -12 -1953, chúng quyết định giao chiến với quân ta tại Điện Biên Phủ.

Đầu tháng 12 – 1953, Bộ Chính trị Trung ương Đảng quyết định mở chiến dịch Điện Biên Phủ. Mục tiêu của chiến dịch là tiêu diệt lực lượng địch, giải phóng vùng Tây Bắc, tạo điều kiện giải phóng Bắc Lào.

Chiến dịch bắt đầu từ ngày 13 – 3 – 1954 đến hết ngày 7 – 5 – 1954 và được chia làm 3 đợt :

Đợi I, quân ta tiến công tiêu diệt căn cứ Him Lam và toàn bộ phân khu Bắc.

Đợt 2, quân ta tiến công tiêu diệt các cán cứ phía đông phân khu Trung tâm.

Đợt 3, quân ta đồng loạt tiến công tiêu diệt các căn cứ còn lại ở phân khu Trung tâm và phân khu Nam. Chiều 7 – 5, quân ta đánh vào sở chỉ huy địch. 17 giờ 30 phút ngày 7 – 5, Tướng Đờ Ca-xtơ-ri cùng toàn bộ Ban tham mưu của địch ra đầu hàng.

Trong cùng thời gian, trên các chiến trường toàn quốc, quân ta đẩy mạnh chiến đấu tiêu diệt, giam chân, phân tán lực lượng địch, tạo điều kiện cho Điện Biên Phủ giành toàn thắng.

Trong toàn bộ cuộc Tiến công chiến lược Đông – Xuân 1953 – 1954, mà đỉnh cao là chiến dịch Điện Biên Phủ, quân ta đã giải phóng nhiều vùng đông dân ở các đồng bằng Bắc Bộ, Trung Bộ, Nam Bộ.

Riêng tại mặt trận Điện Biên Phủ, trong gần hai tháng chiến đấu, quân ta tiêu diệt hoàn toàn tập đoàn cứ điểm của địch, loại khỏi vòng chiến đấu 16 200 tên địch (có 1 thiếu tướng), phá hủy và thu toàn bộ phương tiện chiến tranh, bắn rơi và bắn cháy 62 máy bay các loại.

Câu 5: Nêu nội dung cơ bản và ý nghĩa lịch sử của Hiệp định Giơ-ne-vơ 1954 về chấm dứt chiến tranh ở Đông Dương ?

Nội dung Hiệp định gồm những điều khoản cơ bản sau :

– Các nước tham dự Hội nghị cam kết tôn trọng các quyền dân tộc cơ bản của ba nước Việt Nam, Lào, Cam-pu-chia là độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ.

– Hai bên tham chiến (lực lượng kháng chiến ở các nước Đông Dương và lực lượng quân xâm lược Pháp) cùng ngưng bắn, lập lại hòa bình trên toàn Đông Dương.

Hai bên tham chiến thực hiện cuộc di chuyển, tập kết quân đội ở hai vùng : Quân đội cách mạng Việt Nam và quân đội xâm lược Pháp tập kết ở hai miền Bắc và Nam, lấy vĩ tuyến 17 làm ranh giới quân sự tạm thời.

– Việt Nam tiến tới thống nhất bằng cuộc tổng tuyển cử tự do trong cả nước, sẽ tổ chức vào tháng 7 – 1956 dưới sự kiểm soát của một ủy ban quốc tế…

Hiệp định Giơ-ne-vơ cùng với chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ đã chấm dứt cuộc chiến tranh xâm lược của thực dân Pháp và can thiệp Mĩ ở Việt Nam, Lào và Cam-pu-chia.

Hiệp định Giơ-ne-vơ là văn bản pháp lí quốc tế ghi nhận các quyền dân tộc cơ bản của nhân dân các nước Đông Dương và được các nước tham dự Hội nghị cam kết tôn trọng.

Với Hiệp định Giơ-ne-vơ 1954 về Đông Dương, Pháp buộc phải rút hết quân đội về nước : Mĩ thất bại trong âm mưu kéo dài, mở rộng, quốc tế hóa chiến tranh xâm lược Đông Dương ; miền Bắc nước ta hoàn toàn giải phóng, chuyển sang giai đoạn cách mạng xã hội chủ nghĩa.

Hội nghị Giơ-ne-vơ về Đông Dương chính thức khai mạc ngày 8 – 5 – 1954 và bắt đầu thảo luận về vấn đề lập lại hòa bình ở Đông Dương.

Một số chuyên mục của Lịch sử 9:

Chiến thắng Điện Biên Phủ đã giúp Việt Nam có tiếng nói ép Pháp phải ngồi vào bàn làm việc đàm phán Hiệp định. Với Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954 về Đông Dương, Pháp buộc phải rút hết quân đội về nước ; Mĩ thất bại trong âm mưu kéo dài, mở rộng, quốc tế hóa chiến tranh xâm lược Đông Dương ; miền Bắc nước ta hoàn toàn giải phóng, chuyển sang giai đoạn cách mạng xã hội chủ nghĩa.

 

Bài viết liên quan